Kategori: Makaleler

Usandırmak Kavramına Giriş Toplumsal hayatın karmaşık dokusu içinde, bir kelime bazen düşüncelerimizi, duygularımızı ve eylemlerimizi derin biçimde şekillendirebilir. “Usandırmak” da bunlardan biri. Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre usandırmak, bir kişiyi veya grubu bir durumu veya olayı tekrar tekrar yaşatmaktan, bunaltmaktan, bıktırmaktan kaynaklanan bir eylem olarak tanımlanır. Basitçe söylemek gerekirse, sürekli tekrar ve dayatma yoluyla birinin ilgisini, enerjisini ve motivasyonunu tüketmek anlamına gelir. Ancak bu kavramı yalnızca bireysel bir deneyim olarak okumak eksik olur; toplumsal bağlamı göz ardı etmeden değerlendirdiğimizde, usandırmanın toplumsal normlar, güç ilişkileri ve kültürel yapılarla doğrudan ilişkili olduğunu görürüz. Benim için bu kavramı gözlemlemek, saha araştırmaları yaparken oldukça…

Musa ile Firavun kardeş mi? Mit, tarih ve yorumların kesişiminde İçimdeki mühendis böyle diyor: “Olaya salt mantıksal açıdan bakarsak, Musa ile Firavun’un kardeş olması tarihî veriler ve kaynaklar açısından pek mümkün görünmüyor.” Ama içimdeki insan tarafı da fısıldıyor: “Ama ya hikâye, insanlara iletilmek istenen derin mesajlar açısından sembolik bir kardeşlikten söz ediyorsa?” İşte bu ikilik, Musa ile Firavun kardeş mi sorusunu tartışırken kafamı karıştırıyor. Bu yazıda hem tarihî, hem dinsel, hem de edebî perspektiflerden farklı yaklaşımları ele alacağım. Tevrat ve Kur’an perspektifi: Kardeşlik metaforu mu gerçek mi? İçimdeki mühendis der ki: “Kur’an’da ve Tevrat’ta Musa ile Firavun’un biyolojik bir kardeşliği…

Kanarya Soğuktan Ölür Mü? Felsefi Bir İnceleme Küçük bir kafeste titreyen sarı bir kanarya hayal edin. Dışarısı kış soğuğu, rüzgâr pencereden içeri giriyor. Peki, bu küçük yaratık gerçekten soğuktan ölebilir mi? Yoksa ölümün nedeni yalnızca fiziksel şartlar mıdır, yoksa bizim algılarımız ve değerlerimiz üzerinden mi şekillenir? Bu soru, basit bir biyolojik meseleden öte, etik, epistemoloji ve ontoloji bağlamında insanın varoluşsal merakını tetikleyen bir kapı aralar. Kanarya soğuktan ölür mü sorusu, aslında yaşam, bilgi ve değer üzerine düşündürmeye çağırır. Ontolojik Perspektif: Kanarya ve Varlığın Doğası Ontoloji, varlık ve gerçeklik üzerine düşünür. Kanaryanın varlığını nasıl anlamalıyız? Canlı olarak tanımlamak yeterli midir, yoksa…

Ana Yolda Hız Sınırı: Kurallar ve Mantık Üzerine Düşünceler Konya’nın geniş ve düz yollarında araba kullanırken sürekli kafamda bir çelişki dönüyor: “Ana yolda hız sınırı kaçtır?” sorusu. İçimdeki mühendis tarafı, bu soruya net bir yanıt arıyor; istatistikler, trafik akış denklemleri ve güvenlik verileri üzerinden hızlıca çözümlemeye çalışıyor. Öte yandan içimdeki insan tarafı, yani sosyal bilimlere meraklı, duygusal yanım, hızın bir özgürlük hissi verdiğini, ama aynı zamanda korkutucu olabileceğini düşünüyor. İşte bu iki perspektif çatışması, her sürüşte kafamda bir tartışma başlatıyor. Yasal Perspektif: Kuralların İşlevi Türkiye’de ana yolda hız sınırı, karayolları trafik yönetmeliği çerçevesinde belirlenmiş durumda. Genel olarak şehirlerarası ana yollar…

Kampana Ömrü Ne Kadar? Güç, İktidar ve Toplumsal Düzen Üzerine Düşünceler Toplumun dokusunu ve siyasi sistemin sürekliliğini düşündüğümüzde, “kampana ömrü ne kadar?” sorusu sadece sembolik bir soru değildir; aynı zamanda güç ilişkilerinin, kurumların ve ideolojilerin sürekliliğini sorgulayan bir çerçevedir. İktidarın doğası, meşruiyeti ve toplumsal kabulü, her bir vatandaşın katılımıyla şekillenir ve yeniden tanımlanır. Katılım, yalnızca oy kullanmakla sınırlı değildir; tartışmalara dahil olmak, sivil toplum alanlarında görünür olmak ve gündelik yaşamın politik yönlerini sorgulamak da kapsar. Bu bağlamda, kampana, bir siyasal sistemin canlılığının, dayanıklılığının ve sınırlarının sembolü haline gelir. Küresel siyaset sahnesinde gözlemlenen hızlı değişimler, iktidarın ne kadar kalıcı olduğunu ve…

Hz Musa’nın Soyu Nereye Dayanır? Bilimsel Bir Mercekten Bakış Hz Musa, hem dini metinlerde hem de tarih kitaplarında sıkça karşımıza çıkan önemli bir figür. Peki, Hz Musa’nın soyu nereye dayanır? Bu soruyu sorduğumuzda, sadece dini anlatımlara değil, bilimsel ve tarihsel verilere de bakmak gerekiyor. Hadi gelin, Eskişehir’de bir üniversite araştırmacısı gözüyle, ama herkesin anlayacağı şekilde bu meseleyi açalım. Tarihsel Bağlam: Musa’nın Kökenleri Hz Musa’nın yaşadığı dönemin tarihi kesin olarak belirlenememekle birlikte, tarihçiler genellikle M.Ö. 13. veya 12. yüzyıllara işaret ediyor. O dönemde Kuzey Afrika ve Orta Doğu, çeşitli kabilelerin ve krallıkların çalkantılı bir şekilde iç içe geçtiği bir bölgeydi. Musa’nın…

Kalp Yarası Uyarlama mı? Felsefi Bir Mercek Hiç düşündünüz mü, bir hikâyeyi yeniden anlatmak veya farklı bir bağlama taşımak, onun özünü değiştirebilir mi? Ya da bir yapım, başka bir kültür veya dönemden alınan bir ilhamla şekillendiğinde, hâlâ “özgün” sayılır mı? Bu sorular, hem izleyiciyi hem de yaratıcıyı etik, epistemolojik ve ontolojik bir sorgulamaya davet eder. Kalp Yarası uyarlama mı? sorusu, yalnızca televizyon endüstrisinin bir tartışması değildir; aynı zamanda insanın hikâye ve bilgi üretme biçimini, değerlerimizi ve varoluş anlayışımızı da sorgulayan felsefi bir mercek sunar. Ontolojik Perspektif: Varlığın ve Özgünlüğün Doğası Ontoloji, varlık felsefesi olarak, nesnelerin ve olguların ne olduğunu ve…

İSID Bayrağında Ne Yazıyor? Çocukluk Hatıraları ve İlk Merakım Ankara’da büyüyen biri olarak, çocukluğumda sürekli haberleri dinler, gazetelerdeki siyah-beyaz fotoğraflara bakardım. 25 yaşında bir genç olarak ekonomi okumuş biri ve veriyle haşır neşir biri olarak söylüyorum: İSID bayrağını ilk gördüğümde aslında ne yazdığını anlamak için bayağı kafa patlatmıştım. Hatırlıyorum, ortaokuldaydım ve babam kahvaltı sırasında haberleri izliyordu; o siyah-beyaz bayrak ekranda belirince, “O ne yazıyor ki?” diye merak etmiştim. İşte o merak, yıllar sonra blogumda veriyle harmanlayacağım bir hikâyeye dönüştü. İSID Bayrağının Temel Tasarımı Bayrak tamamen siyah renkten oluşuyor, ortasında beyaz bir daire ve dairenin içinde Arap harfleriyle yazılmış bir ifade…

Ziraat Hesap Kartı Nasıl Çıkarılır? Sosyal Adalet ve Günlük Hayattan Bir Bakış İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken hep gözlem yapıyorum. Otobüs durağında bekleyen öğrenciler, işten çıkan emekçiler, pazar alışverişine giden yaşlılar… Hepsinin gündelik hayatında banka işlemleri küçük ama belirleyici bir rol oynuyor. Ziraat hesap kartı nasıl çıkarılır? sorusu teknik bir işlem gibi görünse de, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından farklı etkileri var. Ben 29 yaşındayım, bir sivil toplum kuruluşunda çalışıyorum ve bu gözlemlerim, sokakta ve işyerinde karşılaştığım farklı grupların bankacılık sistemine erişiminde yaşadığı eşitsizlikleri anlamamı sağlıyor. Herkesin kart çıkarma süreci aynı deneyimi sunmuyor; bazı insanlar için prosedür kolay,…

Rasemazın Enzimi Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Bağlamında Bir İnceleme İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken fark ettiğim pek çok şey var; insanlar arasındaki etkileşimler, farklı kimliklerin görünürlüğü ve sosyal adaletin gündelik hayatta nasıl tezahür ettiği, benim için her zaman gözlemlenmesi gereken bir alan olmuştur. Rasemazın enzimi nedir? sorusu, ilk bakışta biyolojik bir kavram gibi görünse de, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden de ele alınabilir. Çünkü her birey, sosyal yapının ve normların etkisiyle belirli biyolojik ve kültürel süreçlerden etkilenir. Bu yazıda, Rasemazın enziminin toplumsal hayatın farklı alanlarındaki yansımalarını, kendi gözlemlerim ve deneyimlerim üzerinden açıklamaya çalışacağım. Rasemazın Enzimi ve…