VB’den Sonra Nokta Konur Mu?
Türkçede en çok tartışılan, hatta birçok kişinin kafasında sürekli bir soru işareti bırakan bir konu var: “VB’den sonra nokta konur mu?” Yani, bir cümlede “ve benzeri” ifadesi, yani kısaltmasıyla “VB” kullanıldıktan sonra, nokta eklemek gerekir mi? Bu basit ama kafa karıştırıcı soru, dilbilgisi kurallarının ötesine geçerek toplumsal ve dilsel bir meseleye dönüşüyor. Bazıları, noktanın gereksiz bir detay olduğunu savunuyor, bazıları ise dilin kurallarına sadık kalınması gerektiğini düşünüyor. Bu yazıda, bu tartışmalı konuyu derinlemesine ele alacak ve “VB’den sonra nokta konur mu?” sorusunun arkasındaki incelikleri inceleyeceğiz.
“VB” Kullanımı: Kısaltmaların Belirgin Yeri
Öncelikle, “VB” kısaltmasının ne anlama geldiğini netleştirelim. Türkçede “ve benzeri”nin kısaltması olarak kullanılan “VB”, yazılı dilde sıkça karşımıza çıkar. Bir listede ya da açıklamada, bir şeylerin örneklendirildiği durumlarda, “ve benzeri” gibi bir ifade kullanmak, cümlenin yükünü hafifletir. Ancak burada devreye giren soru şu: Bu kısaltmanın sonuna nokta koymalı mıyız?
Türk dilbilgisi kuralları açısından kısaltmaların sonuna nokta koymak, genellikle doğru kabul edilen bir uygulamadır. “Dr.” (doktor), “Öğr.” (öğrenci) gibi kısaltmalarda olduğu gibi, “VB” kısaltmasında da dilbilgisi kuralları noktanın gerekli olduğunu öne sürer. Ancak burada ince bir çizgi vardır: Eğer kısaltmanın cümle içinde bir bağlayıcı veya tamamlayıcı işlevi varsa, nokta her zaman gereklidir mi? İşte asıl tartışma burada başlar.
Dilin Akışı ve Nokta Tartışması
“VB” gibi kısaltmalarda noktanın kullanımı, cümlenin akışını da etkiler. Eğer “VB” kısaltması cümlenin sonunda yer alıyorsa, dilsel olarak nokta kullanmak, cümlenin tamamlandığını ve anlamın bittiğini belirtir. Ama ya “VB” kullanıldıktan sonra bir açıklama ya da örnek ekleniyorsa? Bu durumda nokta kullanmak, cümlenin anlamını kesmeye yol açabilir.
Örneğin: “Bu ürünler, bilgisayarlar, telefonlar, televizyonlar vb.” Bu cümlede “VB” kısaltmasından sonra nokta koymak, bir tür noktalanmışlık hissi verir. Ancak bu örnekte cümlede bir devamlılık olduğu için nokta konması dilin doğal akışına zarar verir.
Birçok dilbilimci, noktanın gereksiz olduğunu savunuyor çünkü “vb.” bir örnek sıralaması verirken, bu sıralamanın devam etmesi beklenir. Bu bakış açısına göre, nokta yerine virgül veya başka bir bağlaç kullanmak daha doğru olabilir. Ancak, bu tamamen dilbilgisi kurallarıyla çelişir.
Türk Dil Kurumu ve Nokta Kullanımı
Türk Dil Kurumu’na (TDK) bakıldığında, kısaltmaların sonuna nokta koyulması gerektiği belirtiliyor. Ancak TDK’nın önerileri, dilin esnek yapısını tam olarak yansıtmaz. Zira günlük dilde, yazılı ve sözlü dilde, dilin doğal akışı içinde bazen nokta koymamanın daha uygun olduğunu düşünen birçok insan var.
TDK’nın önerileri doğru olsa da, dilin dinamik yapısının göz önüne alındığında, toplumsal kullanımın TDK kurallarından farklı bir yolda ilerlediği de açık. Kısaltmaların, özellikle de “VB” gibi kısaltmaların sonrasında nokta koymak, geleneksel kurallara sadık kalmak isteyenler için uygun olabilir, ancak bir yazarın veya konuşmacının dildeki doğal akışa sadık kalması gerektiği de bir başka gerçektir.
Bu Tartışma Nereye Gidiyor?
Sonuçta, “VB” kısaltmasından sonra nokta koymak ya da koymamak, dilin doğasına, kullanım amacına ve bağlama bağlıdır. Nokta koymamanın, yazılı dilde anlamın netleşmesine engel olacağı durumlar olabilirken, nokta koymak da gereksiz bir duraklama yaratabilir. Bu iki uç nokta arasındaki dengeyi bulmak, dilin esnekliğini anlamakla ilgilidir.
Okuyuculara Sorular
Peki, sizce “VB” kısaltmasından sonra nokta koymak ne kadar gerekli? Dilin akışını bozmak mı, kurallara sadık kalmak mı? Yorumlarınızda bu tartışmaya katılın!